((اعضاي بدن طيور))

شناسايي اعضاي مختلف بدن طيور باي كساني كه به كار پرورش و نمايش نژادها و گونه ها مختلف طيور زينتي اشتغال دارند ، اهميت بسياري دارد . مثلا رنگ پرهاي كوچك بال (wing bow) ؛ (wing bay) و (wing bar) باي آنها ممكن است بسيار مهم باشد . رنگ ، شكل و تعداد دندانه هاي تاج  يا كاكل يا صافي ساق پا و رنگ آن ممكن است نشان دهنده تفاوت بين يك مرغ قهرمان و يك مرغ بازنده باشد . اما يك توليد كننده تجاري تجاري طيور تخمي يا گوشتي ممكن است به شكل كاكل يا قسمتهاي مختلف بال مرغ چندان علاقه اي نداشته باشد و براي آن اهميت چنداني قائل نباشد . با اين وجود ، دانستن اسامي قسمتهاي مختلف بدن مرغ و خروس حتي براي يك مرغدار مفيد است و به اندوخته هاي علمي او درباره جوان و در بعضي از فصول در مرغ هاي بالغ رخ مي دهد. وقتي يك مرغ جوان تخمگذاري را شروع مي كند ، رشد سومين گروه از پرهايش كامل مي شود.

با رنگ، شكل ، وضعيت و محل طبيعي هر يك از اعضا آشنا شويد . ياد گرفتن خصوصيات طبيعي طيور (مرغ و خروس ) احتياج به صرف وقت دارد. بيشتر طيوري كه امتحان مي كنيد طبيعي هستند . نقايص و موارد غير طبيعي بندرت بروز مي كنند. اگر نمي دانيد چه چيز طبيعي است و چه چيز غير طبيعي ، از يك فرد متخصص كمك بخواهيد. به ياد داشته باشيد كه ممكن است بين جوجه مرغهاي هم سن و هم نژاد، از لحاظ شكل ، رنگ و حالت تفاوتهايي وجود داشته باشد كه غير طبيعي نبوده و قابل قبولند.رنگ يا حالت برخي از اعضاي بدن با تغيير سن يا هم زمان با شروع يا توقف تخمگذاري ممكن است تغيير كند . با دانستن و آشنايي با موارد طبيعي به راحتي مي توان موارد غير طبيعي را شناسايي كرد .

اكنون بايد تفاوتهاي جنس نر وماده را تشخيص دهيد. بيشتر بخشهاي خارجي بدن جنس نر و ماده طيور شبيه هم است با اين تفاوت كه اندتزه سيخك پا ، ريش ها و بدن جنس نر بزرگتر از ماده است . به تفوتهاي پرها در قسمت جلوي دم و گردن و بال توجه كنيد ناحيه جلوي دم در جنس ماده بالشتك(cushion) و در جنس نر زين(saddle ) ناميده مي شود . جنس نر داراي دم داسي شكل(sickles ) است كه از پرهاي بلند و نوك تيز تشكيل شده است و جنس ماده فاقد اين پرها در قسمت دم است .

پرهاي قسمت گردن و دم  جنس نر باريك و نوك تيزند ، حال آنكه پرهاي اين نواحي در جنس ماده گرد و داراي لبه پهن است . بارزترين مشخصه جنس نر وجود همين پرهاي نوك دار و باريك در ناحيه دم ، پشت و گردن است . اين پرها غالبا صاف و براقند. در جوجه هاي برخي نژادها ، در سنين 6 تا 8  هفتگي ، تنها راه تشخيص جوجه هاي نر از جوجه هاي ماده پرهاي تيز و نوك دار است . در تمام خروسها بعد از 6 ماهگي سيخك پاي آنها رشد مي كند حال آنكه در مرغها سيخك پا رشد نكرده و كوتاه مي ماند . اندازه بدن خروس 25 درصد بزرگتر از اندازه بدن مرغ است . ريش ها (wattled) و نرمه هاي گوش در خروسها بزرگتر از مرغها است . خروسها آواز مي خوانند بر مرغها حكومت مي كنند و در مجموع جنگجوتر و مهاجم تر از مرغها هستند.

براي تشخيص دو جنس نر وماده از يكديگر لازم است با شكل پرها ، اندازه سيخك پا ، اندازه ريش و اندازه بدن مرغ و خروس آشنايي كافي داشته باشيد. در بعضي از مرغها سيخك پا تقريبا رشد مي كند ، بعضي از مرغها ممكن است مثل يك خروس بخوانند و بانگ بزنند يا حتي با مرغهاي ديگر جفتگيري كنند . برخي از خروسها روي آشيانه مي نشينند و تظاهر مي كنند كه تخم گذاشته اند . اگر پرعاي ناحيه گردن ، پشت ، زين و دم آنها نوك گرد و لبه پهن است ، بي ترديد مرغ است و اگر پرهاي اين نواحي باريك و نوك تيز باشند ، حيوان خروس است .

تفاوتهاي بين بوقلمون نر و بوقلمون ماده اين است كه هر دو فاقد اندامهاي جنسي خارجي هستند . بنابراين بايد از خصوصيات ثانويه ؛ مانند ، زايده روي سر ، صدا و حالت خراميدن (strutting) براي تشخيص جنس نر از ماده كنيد . بارزترين مشخصه جنس نر ريش است كه يك دسته پر شبيه به مو است كه از جلوي سينه آن بيرون آمده است . همه بوقلمونهاي نر بالغ داراي ريش هستند و بوقلمونهاي ماده فاقد ريشند . ريش بوقلمون نر در سه ماهگي ظاهر مي شود و از اولين علايم خارجي تعيين جنس نر است . در بيشتر مجتمع ها ، بوقلمونهاي نر و ماده به محض خروج از ماشين جوجه كشي توسط متخصص تعيين جنسيت (sexor) تشخيص داده شده و از هم جدا مي شوند . اين شخص قدري از محفظه كلوآك (cloaca) را پشت و رو كرده و اندامهاي نر و ماده داخل آن را تعيين مي كند .

مشخصه ديگر بوقلمون نر بزرگ تر بودن زايده روي سر آن نسبت به بوقلمون ماده است كه از 8 تا 10 سانتي متر بلندي دارد و از روي منقار به پايين آويزان است . بوقلمون نر قادر است زايده را بلند يا كوتاه كرده و يا رنگ آن را تغيير دهد . زايده مذكور در بوقلمون ماده در پشت منقار و روي سرش قرار گرفته ، طول آن 25/1 سانتي متر است و رنگ و اندازه آن تغيير نمي كند.

بوقلمونهاي نر از بوقلمونهاي ماده بزرگترند و و زن آنها 25 درصد از وزن بوقلمونهاي  ماده بيشتر است . بوقلمونهاي نر در 6 ماهگي 3/11 تا 6/13 كيلوگرم وزن دارند ، در حالي كه وزن بوقلمونهاي ماده در اين سن 3/7 تا 3/11 كيلوگرم است .

از ديگر ويژگيهاي بوقلمونهاي نر ، حالت خاص پف كردن پرها و خراميدن در حالي كه دمش به شكل چتر باز شده ، رنگ جذاب و براق زايده گوشتي زير گردن و روي منقار كه در هنگام خراميدن با چتر دم باز بوقلمون به رنگهاي گوناگون قرمز ، آبي يا سفيد در مي آيد و صداي خاصي با تلفظ گوبول گوبول (gobble) است . اما بوقلمون ماده به ندرت پرهاي خود را باد مي كند و رنگ سر آن قرمز ساده و ثابت است و يك صداي جير جير (chirping )  ساده است .

         محقق : سيد علي موسوي

        منبع : روشهاي پرورش طيور